NA POGREŠNOJ OBALI

Na pogrešnoj obali – Poraz trupa Timočke divizije u bici kod Čevrntije (na Legetu) 6. septembra 1914. godine, autora Milića J. Milićevića.

    Ova studija istoričara Milića J. Milićevića posvećena je jednoj manje poznatoj bici srpske vojske u Prvom svetskom ratu, koja je predstavljala šokantni poraz tragičnih razmera, i to samo nekoliko dana posle slavne Cerske bitke, i poznate pobede nad austrougarskom vojskom pod komandom Oskara Poćoreka. U godini kada se obeležava dolazak srpske vojske u Velikom ratu na Krf, ova studija podseća na poraz trupa Timočke divizije u bici kod Čevrntije ( na Legetu ) 6. septembra 1914. kada je u okviru Sremske ofanzive, u pokušaju forsiranja Save, u jednoj noći poginulo čak 6500 boraca Timočke divizije prvog poziva. Studija daje iscrpnu sliku bitke, iz svih mogućih uglova, i srpskog i austrougarskog. A brojnim prilozima rasvetljava ovaj ratni poraz i sve njegove razloge, kao i reperkusije i posledice. Zanimljivo je da je učesnik ove bitke bio i najpoznatiji svetski novinar-reporter svih vremena Egon Ervin Kiš, koji je tada nosio uniformu crno-žute monarhije. Ali je u svoj čuvenoj knjizi „Zapiši to Kiš“, zapisao i ovo: “Meni je kao neprijateljskom vojniku bilo drago da gledam kako se Srbi tuku za svoju otadžbinu“.

Knjiga tematike koja do sada gotovo da nije obrađivana. Razlog zašto je ova tema izbegavana je u tome što se ova bitka smatra najvećim porazom srpske vojske tokom celog Prvog svetskog rata.

Srpsku vojsku na Legetu zadesili su strašni gubici, prvenstveno zbog nedovoljne tehničke opremljenosti i istrošenosti snaga nakon Cerske bitke. Timočka divizija je za dvadesetak sati borbe izgubila celokupnu ratnu opremu, preko 1.000 srpskih vojnika se mahom utopilo, a više od 5.000 ljudi dopalo je u zarobljeništvo, te je bila prinuđena da se u neredu povuče.

Autor je napravio sintezu dosadašnjih istraživanja i sam istražio nove detalje, tako da ova knjiga predstavlja sveobuhvatnu analizu poraza srpske vojske u bici kod Čevrntije, te se može uvrstiti u tipičnu vojno-istorijsku literaturu. Pored prikaza političkih i društvenih prilika, autor opisuje i stručno analizira vojne operacije, a istorijska distanca mu je omogućila da pažljivo raščlanjuje događaje, analizira i izvlači relevantne zaključke, te je knjiga značajna za vojne istoričare, ali i za stručnjake koji se bave proučavanjem srpske narodne i vojničke tradicije.

Posebnu vrednost čine dva spiska na kraju knjige koji ilustruju obrađenu temu: Komandni sastav Timočke divizije 1. poziva 6. septembra 1914. i Spisak zarobljenih oficira kod Čevrntije (Legeta) 6/7. septembra 1914.                                                                               

Prilikom rada na knjizi autor se oslonio na neobjavljena dokumenta iz Vojnog arhiva, Arhiva Srbije, Arhiva SANU, kao i na podatke koji se čuvaju u Vojnom muzeju u Beogradu. Sećanja učesnika, objavljena u obliku memoara ili članaka u vojnostručnim časopisima, dr Milićević je znalački analizirao i uporedio sa naučnim radovima koji su do sada objavljeni o ovoj temi.